Een ijzeren rooster is niet goed voor hooi stomen

Je hooi stomen is een geweldige manier om de luchtwegen van je paard te ondersteunen. Het doodt (inactiveert) bacteriën en schimmels, bindt stof en maakt het hooi smakelijker. Maar als je zelf aan het klussen gaat of onderdelen vervangt, kom je voor de keuze te staan: welk materiaal gebruik ik?

Soms lijkt een simpel ijzeren rooster een goedkope en sterke oplossing. Maar wat gebeurt er eigenlijk als dat ijzer gaat roesten in een vochtige stoombak? En wat ademt of eet je paard vervolgens in? We duiken de scheikunde in (geen zorgen, we houden het simpel!) om uit te leggen waarom roest en stoom geen goede combinatie zijn.

Wat gebeurt er in de bak? (Het stukje wetenschap)

In een hooistomer creëer je de perfecte omstandigheden voor oxidatie. Je hebt drie elementen die samenkomen: IJzer, Zuurstof en Water (stoom), plus een flinke dosis Hitte die alles versnelt.

Chemisch gezien vindt er een zogenoemde redoxreactie plaats. Het ijzer (Fe) reageert met zuurstof ($\text{O}_2 $ ) en water ( $\text{H}_2\text{O}$).

De vereenvoudigde formule voor het ontstaan van roest (gehydrateerd ijzer(III)oxide) ziet er als volgt uit:

$$ 4\text{Fe} + 3\text{O}_2 + 6\text{H}_2\text{O} \longrightarrow 4\text{Fe(OH)}_3 $$

Wat je hier ziet, is dat het sterke ijzer wordt omgezet in een brosse, roodbruine stof. In een droge schuur gaat dit proces langzaam, maar in een stomer van 100°C werkt de hitte als een katalysator. Het roestproces gaat hierdoor razendsnel.

De gevolgen voor je paard

Oké, het rooster roest dus weg. Maar is dat erg voor het paard?

1. De "Schone Lucht" Paradox De belangrijkste reden waarom je hooi stoomt, is waarschijnlijk om stof en schimmelsporen te elimineren voor een paard met gevoelige luchtwegen (zoals bij paardenastma). Roest is brokkelig. Kleine deeltjes ijzeroxide laten los en worden door de krachtige stoom meegevoerd het hooi in. Als het hooi opdroogt, kunnen deze micro-deeltjes weer vrijkomen als 'stof'. Je bent dan aan het stomen tegen het stof, terwijl je via het rooster nieuw (roest)stof toevoegt. Dit kan de longen juist extra prikkelen.

2. Smaakverandering Paarden zijn fijnproevers. Wanneer stoom langs roest gaat, kan het condenswater dat in het hooi trekt een metaalachtige smaak krijgen. De chemische verbindingen in roest kunnen de smaak van het hooi negatief beïnvloeden. Een kieskeurig paard kan zijn neus ophalen voor een hele beurt gestoomd hooi, simpelweg omdat het "anders" smaakt dan normaal.

3. Hygiëne en Bacteriën Een glad oppervlak is makkelijk schoon te houden. Roest is echter ruw en poreus. In de microscopisch kleine gaatjes van een roestend rooster kunnen vuil en bacteriën zich ophopen. Hoewel de stoom veel doodt, creëer je in de periode dat de stomer afkoelt en stilstaat (warm en vochtig) een perfecte broedplaats op het ruwe oppervlak. Dit maakt het lastig om je apparaat echt hygiënisch schoon te houden.

Conclusie

Het gebruik van een gewoon ijzeren rooster lijkt misschien een stevige oplossing, maar chemisch gezien is het een strijd die je verliest. De combinatie van water, zuurstof en hitte zorgt in recordtempo voor roestvorming ( $ 4\text{Fe(OH)}_3 $ ).

Dit resulteert niet alleen in een rooster dat snel kapot gaat, maar het zorgt ook voor onnodige vervuiling in het hooi dat je juist zo schoon mogelijk probeert te krijgen. Voor de gezondheid van je paard - en de levensduur van je apparatuur - is het verstandig om materiaal te kiezen dat bestand is tegen de extreme omstandigheden in de stomer.